| Opstina
Dimitrovgrad Oficijalna internet prezentacija |
|
Adresa:
Narodna biblioteka "Detko Petrov"
Sutjeska 2i
Kontakt osoba:
Ivan Ivanov, direktor
Tel. 010/360-042
Tel/fax. 010/360-035
Narodna biblioteka u Dimitrovgradu osnovana je 1.januara 1898.god. Njen nastanak vezan je za rad glumačkog društva (osnovanog 1888.god.), koje je bilo inicijator i pokretač ideje o otvaranju gradske biblioteke ili čitaonice. Iste godine kada je osnovana, Biblioteka dobija i Statut (Ustav) koji je nekoliko godina kasnije, tačnije 1902, štampan u Trnu (Bugarska).
Rad Biblioteke je finansiran od strane Ministarstva prosvete Bugarske koje je veliku pažnjju posvećivalo kulturnom razvoju ovog kraja. Već krajem 19. i početkom 20. veka u Caribrodu (Dimitrovgrad) se javljaju i prvi časopisi. Tako 1889. godine izlazi prvi broj časopisa za nauku i književnost "Domašen učitel", 1901. pojavljuje se nedeljnik "Caribrod", a 1908. izlazi list "Nišava". Desetak godina kasnije pojavljuje se list za humor i satiru "Klopotar". Godine 1909. u Caribrodu izlazi i prva štampana knjiga "Stihovi i proza" autora Hrista Goceva. Godine 1902. Biblioteka se nalazi u malom dućanu u glavnoj ulici u gradu. Knjige je izdavao i primao mesni učitelj, te je u to vreme Biblioteka radila kao jedna od delatnosti škole.
Posle političkih promena nastalih Nejskim dogovorom, već 1920. godine ceo fond biblioteke je prenet u grad Dragoman u Bugarskoj, a kasnije prebačen u Sofiju. Istovremeno sa prenošenjem biblioteke u Sofiju, menja se i njeno ime, pa ona nije više Caribrodsko gradsko čitalište, već Caribrodsko bežansko čitalište-Sofija.
Godine 1928. omladina Caribroda osniva svoju biblioteku i čitaonicu "Iskra” u kojoj se okupljala napredna omladina toga doba . Knjižni fond ove biblioteke činila je uglavnom marksistička literatura . U tom periodu biblioteka je radila kao deo Niže građanske škole. Godine 1931. u Caribrodu je osnovan Jugoslovenski nacionalni klub čija je čitaonica raspolagala velikim brojem knjiga.
Osmog aprila 1941. godine u Dimitrovgradu se ponovo uspostavlja bugarska vlast. Desetog novembra iste godine Osnivačka skupština donela je odluku o osnivanju biblioteke "Otec Paisij". Do spajanja mesne biblioteke u Caribrodu "Otec Paisij" i izbegličke biblioteke iz Sofije dolazi 1. novembra 1942. godine. Takva jedinstvena biblioteka ostaje sve do 8. septembra 1944. godine kada je srušena fašistička vlast. Odmah po uspostavljanju nove vlasti, već početkom 1945. godine u Caribrodu je osnovana biblioteka "Hristo Smirnenski". Pri biblioteci je radilo i amatersko pozorište "Hristo Botev", a u prostorijama biblioteke bila je smeštena i knjižara.
Godina 1950. bila je veoma značajna za kulturu Caribroda. Započeta 1946. godine, te 1950. svečano je otvorena za građanstvo nova, lepa zgrada Doma kulture. Kulturne institucije u gradu (bioskop, biblioteka, KUD, Amatersko pozorište „Hristo Botev“) koje su do tada bile smeštene u nekoliko zrada, sada su sve u novoj zgradi Doma kulture. Po podacima iz 1950. Caribrodski srez ima 45 biblioteka i 17 čitališta sa oko 15000 knjiga.
Godine 1996. Biblioteka se osamostaljuje i seli u novu zgradu, u kojoj se i danas nalazi.
Biblioteka je uvek bila nosilac mnogih kulturnih aktivnosti u gradu. Ona je svojevrsni "glasnik" knjige i lepe reči. Čitaocima je na raspolaganju fond od oko 40000 publikacija, najviše literature na srpskom i bugarskom jeziku. U saradnji sa drugim ustanovama kulture i kulturnim radnicima organizuju se književne večeri, tribine, promocije knjiga. Ravnopravno negujući književnosti dva susedna naroda, biblioteka je ustanova koja povezuje srpsku i bugarsku kulturu, most prijateljstva.
Pored osnovnog zadatka popularisanja knjige biblioteka ima i izdavačku delatnost koja je do izražaja došla poslednjih pet godina. Izdaju se knjige na srpskom i bugarskom jeziku autora iz Dimitrovgrada i okoline. Na taj način se posebno afirmišu mladi autori da stvaraju i da razvijaju stvaralaštvo na oba jezika.
Od 2000. godine u Biblioteci je počela da radi Pesnička radionica, mala škola pisanja koja okuplja dečake i devojčice, učenike osnovne i srednje škole, ljubitelje lepe reči. Kao rezultat rada Pesničke radionice nastalo je pet knjiga zbirki pesama; veći broj polaznika Radionice dobio je značajne nagrade za poeziju kako kod nas tako i na konkursima u Republici Bugarskoj; rađena su dva igrokaza, organizovane književne večeri i promocije; zbirka učenika gimnazije „Šaputanja u začaranom krugu“ je na Festivalu „Dani Gordane Brajović“ u Aleksincu osvojila posebnu pohvalu kao najbolja knjiga za decu i omladinu.
Godine 2004. po odluci Upravnog odbora biblioteke i Skupštine opštine Dimitrovgrad (osnivača) biblioteka je dobila ime po velikom književnom stvaraocu iz našeg kraja Detku Petrovu.
(Više o biblioteci u knjizi „Biblioteka u Dimitrovgradu: 1898-1998“ Momčila Andrejevića)
Muzej
MUZEJSKA ZBIRKA U DIMITROVGRADU Materijalno kulturno nasleđe dimitrovgradskog kraja sakuplja se, obrađuje i čuva u Muzejskoj zbirci pri Narodnoj biblioteci “Detko Petrov” u Dimitrovgradu. Ideja o prikupljanju kulturnog blaga, kao dela ukupnog razvitka, istorije i tradicije ovog kraja, ponikla je najpre među prosvetnim i kulturnim radnicima i učenicima ove sredine. Krajem 1958. godine u osnovnoj školi “Moša Pijade” u Dimitrovgradu osnovan je Klub mladih arheologa, čiji članovi rade na prikupljanju starina iz ovog kraja. Klub je otvorio “školski muzej” koji ima zbirku oružja, numizmatičku zbirku, zbirku maraka, nakita, posuđa i dr. U njemu se nalazi unutrašnjost stare dimitrovgradske kuće (iže): odžak, ognjište i celokupno pokućstvo kojim se služilo u prošlosti….
Nastavnici i učenici osnovne
škole u Poganovu, prikupili su veći broj muzejskih predmeta, tako da su
i u ovoj školi postojale arheološka i etnografska zbirka.
Početni koraci u prikupljanju kulturnog blaga ovog kraja nisu ostali
bez odjeka, pa je SO-e Dimitrovgrada 1962. godine formirala Komisiju ,
koja je imala zadatak da radi na prikupljanju materijala i priprema za
osnivanje Muzeja. Sakupljači starina bili su entuzijasti koji su
prikupljali materijal po okolnim selima-prvenstveno narodnu nošnju,
keramičke i drvene posude. Vršeni su i prvi obilasci terena i
evidentiranje arheoloških lokaliteta. Sav prikupljeni materijal bio je
smešten u Centru za kulturu u Dimitrovgradu. Tako se 1962. godina može
smatrati godinom osnivanja i početka rada Muzejske zbirke u
Dimitrovgradu.
Po preporuci Zajednice kulture Dimitrovgrada 1965. godine je formiran i
Inicijativni odbor za formiranje Muzeja. Te iste godine su zbirke iz
osnovnih škola u Dimitrovgradu i Poganovu prisajedinjene Muzejskoj
zbirci u Centru za kulturu.
Počev od 1983. godine u Muzejskoj zbirci radi prvo stručno
lice-diplomirani arheolog.
Skupština opštine Dimitrovgrad je 1986. godine ustupila Centru za
kulturu tzv. “Džadžinu kuću” za smeštaj Muzejske zbirke i budućeg
Muzeja.
Kao jedna od delatnosti Centra za kulturu Muzejska zbirka je radila sve
do 1996. godine. Izdvajanjem Biblioteke iz sastava Centra za kulturu,
te iste godine i formiranjem nove ustanove Narodne biblioteke, Muzejska
zbirka počinje da radi kao jedno od njenih odeljenja. Stalna arheološka
i etnografska postavka danas se nalazi u jednoj od prostorija zgrade
Narodne biblioteke “Detko Petrov”.
Zahvaljujući prvim pionirskim
koracima na prikupljanju kulturnog blaga, stvoreno je jezgro za dalja
proučavanja prošlosti ovog kraja.
Trenutno Muzejska zbirka ima oko 1800 predmeta, fotografija,
razglednica i drugih dokumenata koji svedoče o životu na ovom prostoru.
Muzejsku postavku čine dve osnovne postavke-arheološka i etnografska,
koje obuhvataju predmete počev od praistorije, preko antičkog,
vizantijskog, srednjevekovnog i turskog perioda, sve do onih predmerta
koji su bili u upotrebi do prve polovine XX veka.
Pored prikupljanja materijalnog kulturnog blaga radi se i na
zapisivanju duhovnog bogatstva, običaja, legendi, poslovica kao i na
evidentiranju i obradi krstova-obroka.
Zadnjih godina se najviše radi na edukaciji mladih, pa počev od 1997.
godine u okviru Zavičajne muzejske zbirke radi i arheološko-etnografska
sekcija kroz koju je prošlo oko 150 učenika srednje škole.
(Više o Muzejskoj zbirci u knjizi “Muzejska zbirka u Dimitrovgradu” Vesne Nikolov)
Kontakt osoba
Vesna Nikolov, arheolog
Pozorište "Hristo Botev"
Pri Centru za kulturu Dimitrovgrad radi Pozorište "Hristo Botev". Osnovano je daleke 1888. godine u tadašnjem Caribrodu. Pozorište je dugi niz godina važilo za jedno od najboljih amaterskih pozorišta, što potvrđuju mnogobrojne nagrade na smotrama i festivalima širom zemlje i inostranstva.
Repetoar pozorišta je veoma različit. Igrane su komedije i drame svetskih klasika Molijera, Čehova, Sartra, preko klasika srpske i bugarske dramaturgije: Jovkova, Stankovića, Stratijeva, Nušića, pa do savremenih srpskih i bugarskih pisaca Kovačevića, Bojčeva, Jordanova i drugih.
Specifičnost pozorišta je da jedan isti glumački ansambal igra iste predstave na srpskom i bugarskom jeziku, a pojedine komade i na lokalnom dijalektu. Trenutno prvi ansambl broji petnaestak glumaca, a omladinska, dečja scena i glumačka radionica okupljaju tridesetak mladih glumaca.
Kulturno umetničko društvo Centra za kulturu
Kulturno umetničko društvo Centra za kulturu, osnovano je prvih godina posle Drugog svetskog rata i do danas, sa povremenim prekidima, deluje na polju kulture u našoj sredini.
Rad KUD-a se odvija u tri sekcije: folklorna, muzička(solisti) i orkestar. KUD trenutno okuplja oko 150 članova. Folklorni ansambal je najbrojniji i njegov rad se odvija u pet ansambala, a najaktivniji je prvi ansambal koji na repetoaru ima desetak koreografija.
Ansambal ima dvadesetak nastupa godišnje u zemlji i inostranstvu. Učesnik je mnogih festivala folklora u Srbiji, Bugarskoj i Grčkoj, na kojima su osvojene mnogobrojne nagrade i priznanja.
Gradska galerija
Gradska galerija u Dimitrovgradu je počela sa radom 1995. godine. Godišnje se u proseku u galeriji organizuje oko 15 izložbi. Za poslednjih 10 godina, Gradska galerija je prerasla u jednu od najreprezentativnijih kulturnih ustanova u gradu, za koju se zna ne samo u Srbiji, već i van granica. O tome svedoči veliki broj učesnika iz inostranstva koji su imali svoje izlo žbe u njoj . Osim samostalnih izložbi vrhunskih slikara, održana je i reprezentativna izložba Muzeja savremenih umetnosti iz Beograda, izložba čuvenog slikara Gradimira Petrovića i po prvi put 2004. godine, retrospetktivna izložba savremenog bugarskog slikarstva. Galerija posebno vodi računa o očuvanju velike tradicije caribrodske likovne škole, čiji je začetnik istaknuti bugarski slikar Georgi Mašev.
Do sada je organizovano oko 150 izložbi, a najvažnije je, da tokom svog postojanja galerija raspolaže pravim umetničkim bogatstvom. Gradska galerija u Dimitrovgradu poseduje oko 250 radova vrhunskih umetnika iz cele zemlje i inostranstva (skoro sve zemlje iz okruženja, zatim Amerike, Meksika, Engleske).
Likovna kolonija Poganovski Manastir
Gradska galerija je i organizator međunarodne likovne kolonije "Poganovski manastir", koja radi već 12 godina i kroz koju je prošlo preko 140 umetnika. Sva dela, koja su stvarana u ovoj likovnoj koloniji takođe ostaju u vlasništu galerije i čine kulturno nasleđe grada.
Od 2004. godine pri Gradskoj galeriji počinje sa radom i likovna radionica, koja okuplja mlade talente, a kojom rukovodi upravnik Gradske galerije, akademski vajar Dimitar Ilijev